سلامت باش

سل بیماری مشترک انسان و دام

رشد روزافزون جمعیت در بیشتر کشورهاى جهان بویژه کشورهاى جهان سوم باعث شده که توجه مردم و دولت‌ها به پیشگیرى در برابر این بیمارى و تامین بهداشت و سلامت عمومى افزایش یابد.از این رو مبارزه همه‌جانبه با عوامل بیمارى‌زا که سلامتى انسان‌ها را به خطر مى‌اندازد باید از اهداف بزرگ ملى تلقى گردد و براى نیل به این هدف، سرمایه‌گذارى‌هاى فراوانى صورت گیرد زیرا استفاده کامل از حمایت‌هاى بهداشتى حق مسلم همه انسان‌هاست.
از جمله این بیمارى‌ها مى‌توان به بیمارى “سل گاوی” اشاره کرد. با تمام کنترل و پیشگیرى‌هایى که در زمینه این بیمارى به عمل آمده و با توجه به پیشرفت‌هایى که در امر تشخیص و درمان این بیمارى صورت گرفته است و با توجه به اینکه عامل بیماری، راه ورود به بدن و انتقال آن، شناخته شده ولى باز هم در دنیاى کنونى به صورت یک مشکل و آلودگى بین‌المللى و یک بیمارى عفونى مسرى و خطرناک در اغلب نقاط جهان محسوب مى‌شود. این بیمارى میان انسان و دام مشترک است. در توصیف بیمارى سل همین بس که ۲۰ میلیون نفر مبتلا به آن در جهان وجود دارد و هر ساله ۵ میلیون نفر به این رقم افزوده مى‌گردد و این مسئله خود تراژدى اسفبارى است که دل هر انسان بشردوست را به درد مى‌آورد. مردم مناطق محروم جهان بیشترین قربانیان سل به شمار مى‌روند.
عامل ایجاد کننده بیمارى از دسته “مایکوباکتریوم”ها به نام “مایکوباکتریوم بویس” مى‌باشد که مهمترین راه‌هاى ورود عامل بیمارى به بدن عبارتند از:
۱- گوارشی: بخصوص از طریق خوردن شیر خام گاو مسلول یا شیرهاى پاستوریزه نشده
۲- تنفسی: از راه استشمام هواى آلوده و…
عوامل بسیارى مى‌توانند زمینه‌ساز شیوع و پیشرفت این بیمارى باشند از جمله:
۱- فقر بهداشتی: عدم رعایت بهداشت، آگاه نبودن دامداران از اهمیت شیوع این بیمارى و خطرات آن و امکان انتقال مستقیم یا غیرمستقیم آن به انسان
۲- فقر تغذیه‌ای: فقدان پروتئینى که مهمترین فاکتور غذایى است بیشتر حائز اهمیت است.
۳- فقر فرهنگی: عدم آگاهى و شناخت مردم از بیمارى و راه انتقال، عدم پیگیرى و مداومت در درمان
با وجود تلاش‌هاى دست‌اندرکاران مبارزه با سل، عواملى در عدم موفقیت، کنترل و ریشه‌کنى کامل بیمارى موثرند که عبارتند از :
۱- ناآشنایى با مشکل سل و عدم دسترسى به اطلاعات دقیق و همه‌گیرى‌شناسى بیماری
۲- عدم امکانات لازم در تشخیص قطعى بیمارى (در شهرهاى کوچک و روستاها)
۳- ضعف نیروى انسانى از لحاظ کمى و کیفی
۴- تاثیر عوامل اقتصادى و اجتماعى در انتشار بیماری
۵- عدم همکارى بعضى از دامداران
لازم به ذکر است که براى اجتناب از بیمارى سل و کاهش عوارض آن نه تنها پیشگیرى و کنترل بیمارى سل در گاو بلکه همزمان با آن بالا بردن سطح بهداشت عمومى و اعتلاى شرایط زندگى اجتماعى نیز نقش غیرقابل انکارى دارد.
براى محدود کردن بیمارى و کنترل و ریشه‌کنى آن چنددستورالعمل وجود دارد؛
۱- آشنا کردن مردم به اینکه بیمارى سل، بیمارى عفونى و یک مرض اجتماعى و قابل علاج است و تشخیص به موقع و معالجه بیمارى به درمان آن کمک مى‌کند.
۲- تشخیص گاوهاى مبتلا و کشتار گاوهاى مسلول و اجراى کامل مقررات بهداشتى و قرنطینه و دادن به موقع خسارات وارده به دامداران و تشویق دامدارانى که در این زمینه با سازمان‌هاى ذیربط همکارى مى‌کنند.
۳- پاستوریزاسیون شیر و اجتناب از خوردن شیر خام
۴- بالا بردن سطح آگاهى مردم در ارتباط با همه‌گیرى‌شناسى بیمارى بدون ترساندن آنها.