داروهای کاهنده قند خون

در بیماران دیابتی نوع 2 که رژیم غذایی، کاهش وزن و ورزش، در کنترل قند خون مؤثر نباشد مصرف داروهای کاهنده قند خون، الزامی می شود. انواع داروهای کاهنده قندخون در زیرآورده شده است:
• سولفونیل اوره ها:
انواع این دسته داروها عبارتنداز:
Glipizide (Glucotrol) , Glimepiride (Amaryl) , Glyburide (Glynase) Glipizide (Glucortol XL
این داروها، با تحریک سلولهای پانکراس، باعث ترشح انسولین بیشتر می شوند.
عوارض این داروها عبارتند از هایپوگلایسمی (بیشتر با گلیبوراید) وافزایش وزن.
• Meglitinides:
از این گروه ، Repaglinide (Prandin را داریم که با مکانیزم شبیه به سولفونیل اوره‌ها، باعث تحریک ترشح انسولین در موقع بعد از صرف غذا می شود.
عوارض این دارو عبارتنداز هاپیوگلایسمی و افزایش وزن.
مزیت این دارو این است که با خوردن آن بلافاصله قبل از غذا، سریعاً اثر هایپوگلایسمیک اعمال می کند و قند خون بعد از صرف غذا را پایین می آورد و احتمال بروز هایپوگلایسمی در هنگام شب یا با حذف یک وعده غذایی با آن کمتر است.
• بی گوانیدها:
از این گروه مت فورمین (گلوکوفاژ) را داریم که بیشتر با تأثیر روی کبد از تولید گلوکز کبدی می کاهد (کاهش گلوکونئوژنز) و نیز برداشت گلوکز توسط ماهیچه ها را افزایش می‌دهد، اماتأثیری روی ترشح انسولین ندارد و باعث بروز هایپوگلایسمی نمی شود.


این دارو تا حدودی باعث کاهش وزن می شود و سطح چربی خون را نیز بهبود می بخشد و برای بیمارانی که اضافه وزن دارند، انتخاب مناسبی است.
از عوارض مت فورمین عبارتست از تهوع، اسهال، بی اشتهایی و نفخ و عارضه نادر آن لاکتیک اسیدوز شدید است که می تواند مرگبار باشد که معمولاً در بیماران کبدی، کلیوی و الکلی رخ می دهد. موارد منع مصرف مت فورمین عبارتند از: نارسایی کلیه، بیماری کبدی، دهیدراسیون، اسیدوز متابولیک حاد یا مزمن (از جمله کتو اسیدوز دیابتی) و نیز حساسیت به این دارو. مطالعات نشان داده است که مت فورمین قند خون را تقریباً mg/dl 70-60 و HbA1C را %2 –5/1 کاهش می دهد و احتمالاً بخاطر کاهش سطح انسولین از طریق کاهش مقاومت به انسولین، باعث کاهش اترواسکروز می شود.

• ممانعت کننده های آلفاگلوکوزید از:
از این گروه، آکاربوز (Precose) و Miglitol (Glyset را داریم که در روده کوچک از آنزیم هایی که مسئول هضم کربوهیدرات‌ها هستند ممانعت می کنند و بنابراین جذب کربوهیدرات ها را به تأخیر می اندازند و قند خون بعد از غذا را پائین می‌آوردند و به همین دلیل باید همراه با هر وعده غذایی مصرف شوند. این داروها باعث هایپوگلایسمی یا اضافه وزن نمی شوند اما اغلب عوارضی چون نفخ، اسهال و درد شکم دارند که با افزودن تدریجی دوز دارو، برطرف می شود. تجویز این دارو برای افرادی که دیابت خفیف دارند یا آنهایی که داروهای دیگر کاهنده قند خون مصرف می کنند، مناسب تر به نظر می رسد.

• Thiazolidinediones:
داروهای این دسته عبارتند از: Troglitazone (Rezulin)، Rosiglitazone (Avandia) Pioglitazone (Actos
Rezulin در سال 2000 از بازار آمریکا جمع آوری شد زیرا در بعضی بیماران باعث آسیب کبدی شده بود. این دسته داروها حساسیت به انسولین و برداشت گلوکز در ماهیچه را افزایش می دهند و تولید اندوژن گلوکز را نیز می کاهندو بدین ترتیب غلظت گلوکز پلاسما را کاهش می دهند. از عوارض این داروها اضافه وزن زیاد و ادم است. موارد منع مصرف آن در بیماران کبدی و قلبی است.

• انتخاب دارو:
برای انتخاب نوع دارو، بیماران را به گروه چاق و لاغر تقسیم می کنیم. انتخاب بر این اساس است که بیشتر بیماران لاغر مبتلا به دیابت نوع 2، دچار کمبود ترشح انسولین هستند و نه مقاومت به انسولین و بنابراین در این گروه، داروهای سولفونیل اوره توصیه میشود. اگر با این گروه داروها قند خون کنترل نشود، مت فورمین یا ممانعت کننده‌های آلفاگلوکوزیداز داده می شود.
در بیماران چاق مت فورمین معمولاً اولین انتخاب است، زیرا نه تنها باعث کاهش وزن می‌شود، بلکه خطر هایپوگلایسمی را هم ندارد.