سلامت باش

پیشگیری بهتر از درمان بیماریها

سلامت باش

گواتر یکی از بیماری‌های شایع غده تیروئید؛غده‌ای پروانه‌ای شکل در جلوی گردن؛به شمار می‌رود که اصلی‌ترین عامل ایجاد آن نیز کمبود دریافت ید در بدن است.احتمال بازگشت ابن بیماری به دلیل مصرف نکردن غذاهای یددار وجود دارد.
ید، ماده اصلی برای ساختن هورمون‌های تیروئید است؛ هورمون‌هایی که نقش موثری در سوخت و ساز بدن و رشد ساختار عصبی دارند و نبود آن مشکلاتی از جمله عقب ماندگی ذهنی یا حتی پوکی استخوان ایجاد می‌کند. ید یک عنصر شیمیایی موجود در طبیعت است که بدن ما قادر به تولید آن نیست بنابراین باید آن را از منابع غذایی تامین کنیم.
اما با توجه به اینکه در خاک اغلب نقاط دنیا از جمله کشور ما، ید کافی وجود ندارد منابع غذایی این مناطق نیز نمی‌توانند ید مورد نیاز بدن را تامین کنند و به همین دلیل در این مناطق استفاده از نمک‌های ید دار به عنوان مهم‌ترین عامل تامین ید افراد محسوب می‌شود. اگر به هر دلیلی بدن ید مورد نیاز خود را تامین نکند دچار بیماری‌های مختلف تیروئیدی از جمله گواتر می‌شود.
گواتر به بزرگ‌تر شدن غده تیروئید بیشتر از حد طبیعی آن اطلاق می‌شود؛ غده تیروئید از دو  بخش تشکیل شده که هر لب تیروئید در حالت طبیعی به اندازه بند انتهایی انگشت شصت هر فرد است؛ لوب‌های تیروئید در دو طرف نای قرار دارد و معمولا قابل مشاهده و لمس نیستند. در صورت بزرگ شدن غده تیروئید، توده‌ای قابل مشاهده و لمس، در ناحیه جلوی گردن ایجاد می‌شود که به این حالت، بیماری گواتر می‌گویند.
اگر تولید هورمون از غده تیروئید بزرگ شده به اندازه طبیعی باشد، به بیماری ایجاد شده گواتر ساده گفته می‌شود. در گواترهای سمی میزان تولید هورمون توسط غده تیروئید یا به عبارت دیگر عملکرد غده تیروئید بیش از حد طبیعی است. اگر غده تیروئید بزرگ شده برای تولید هورمون کافی، توانایی لازم را نداشته باشد، گواتر کم‌کار ایجاد می‌شود.


وقتی غده تیروئید نتواند به اندازه کافی هورمون تولید کند با بزرگ شدن خود سعی در جبران تولید کم می‌کند و به دنبال آن گواتر ایجاد می‌شود. شایع‌ترین علت این فرایند کمبود ید است بنابراین اگر بدن شما به اندازه کافی ید نداشته باشد، نمی‌توانید به اندازه کافی هورمون تیروئید تولید کنید. در چنین حالتی غده تیروئید با بزرگ شدن خود سعی در برداشت بیشتر ید از جریان خون می‌کند و تولید هورمون خود را به اندازه طبیعی می‌رساند.
در حقیقت به قیمت بزرگ شدن اندازه غده تیروئید (گواتر)، مقدار هورمون‌های تیروئید فرد به اندازه طبیعی می‌رسد. اما اگر دریافت ید شدیدا کاهش یابد منبع ید بدن نیز دیگر قادر به جبران تولید هورمون تیروئید نیست و در این صورت تولید هورمون تیروئید در فرد مبتلا کم شده و به بیماری کم کاری تیروئید مبتلا می‌شود.
بیماری‌های التهابی غده تیروئید نیز می‌توانند موجب تورم این غده و ایجاد گواتر شوند که برخی از انواع آن نیز نسبتا شایع است؛ مانند بیماری هاشیموتو که یک نوع بیماری خود ایمنی محسوب می‌شود. در این بیماری سیستم ایمنی فرد، غده تیروئید را بیگانه تصور کرده علیه آن واکنش نشان می‌دهد و موجب بروز التهاب در غده و در نتیجه بزرگی آن (یعنی گواتر) می‌شود. این بیماری که ممکن است به صورت گواتر ساده یا با کم کاری تیروئید همراه باشد در زنان شایع‌تر است.
علت دیگر بزرگی غده تیروئید یا گواتر، تومورهای تیروئید است که خوشبختانه اغلب آنها خوش خیم هستند اما در صد کمی از آنها نیز ممکن است بدخیم باشند. رشد سریع گواتر در عرض چند هفته، بروز درد ناگهانی در گواتر، اختلال در بلع، سابقه فامیلی سرطان تیروئید، سابقه دریافت پرتودرمانی در ناحیه سر و گردن در دوران کودکی می‌تواند نشانی بر احتمال بدخیم شدن تومور تیروئید باشد. کمبود ید در بدن موجب تولید هورمون تحریک کننده تیروئید موسوم به تی. اس. اچ می‌شود که عملکرد تیروئید را تحریک می‌کند در نتیجه با گذشت زمان، این غده برجسته می‌شود.
اگر گواتر در مراحل ابتدایی تحت درمان قرار گیرد کاملا آثار ظاهری و اثرات آن از بین می‌رود اما اگر پیشرفت کند و فرصت طلایی از بین برود، آثار به وجود آمده از آن جبران ناپذیر است.گواتر هم موجب پرکاری و هم موجب کم کاری غده تیروئید می‌شود و عوارض مختلفی دارد که بدشکل کردن چهره یکی از آنهاست.
گواتر حتی موجب فشار آمدن به نای هنگام عصبانی شدن می‌شود و ممکن است روی صدای بیمار تاثیر منفی داشته باشد.بی‌توجهی به گواتر حتی ممکن است آن را تبدیل به سرطان کند.
گواتر از زمان غنی سازی نمک‌ها با ید در کشور به‌طور چشمگیری کاهش یافته است.بیماری گواتر به دلیل اجرای برنامه‌های غنی سازی نمک با ید، کنترل شده است. هرچند میزان شیوع گواتر کم است اما باید مراقب باشیم تا این بیماری دوباره برنگردد.همه مردم باید از نمک‌های ید دار استفاده کنند درغیر این صورت احتمال بازگشت گواتر وجود دارد.

اخطار:مطالب پزشکی تنها جنبه آموزشی و پیشگیرانه داشته و نباید جایگزین مراجعه به پزشک تلقی کرد. هدف از ثبت مطالب جنسی ایجاد روابطی صمیمانه بین زن و شوهر و استحکام کانون خانواده است.